Petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen motorine yapılması beklenen 6,69 TL zam eşel mobil sistemi nedeniyle iptal edildi.

Ortadoğu’daki gerilim nedeniyle yükselen petrol fiyatları Türkiye’de akaryakıt zamlarını gündeme getirdi. Motorine gece yarısından itibaren 6 lira 69 kuruş zam yapılması beklenirken, eşel mobil sisteminin devreye alınmasıyla artış iptal edildi. Brent petrolün 80 doların üzerine çıkması fiyat baskısını artırırken, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın enflasyon etkisini sınırlamak amacıyla vergi düzenlemesi yaptığı değerlendiriliyor.

---

Petrol fiyatlarındaki yükseliş motorin zammını gündeme getirdi

Ortadoğu’da artan jeopolitik gerilim küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası başlayan çatışmalar, uluslararası petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bu gelişmelerin ardından Türkiye’de de akaryakıt fiyatlarında yeni zam beklentileri ortaya çıktı.

Çatışmalar öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde işlem gören brent petrol fiyatı, bölgedeki gerilimin artmasıyla birlikte 80 doların üzerine yükseldi. Petrol fiyatlarındaki bu hızlı artışın akaryakıt maliyetlerine yansıması beklenirken, özellikle motorin fiyatlarında ciddi bir artış öngörülüyordu.

Enerji piyasasında oluşan bu tablo nedeniyle motorinin litre fiyatına gece yarısından itibaren 6 lira 69 kuruş zam yapılacağı duyurulmuştu. Ancak beklenen artış, son anda alınan kararla uygulanmadı ve motorin fiyatlarında herhangi bir değişiklik gerçekleşmedi.

Motorin zammı son anda iptal edildi

Akaryakıt piyasasında beklenen zam kararının iptal edilmesi sürücüler için önemli bir gelişme olarak değerlendirildi. Zam uygulanmış olsaydı, bazı şehirlerde motorinin litre fiyatının 70 liraya yaklaşabileceği belirtiliyordu.

Zam beklentisi nedeniyle gece saatlerine kadar birçok akaryakıt istasyonunda yoğunluk oluştu. Araç sahipleri, fiyat artışı yürürlüğe girmeden önce depolarını doldurmak için istasyonlara akın etti ve bazı bölgelerde uzun araç kuyrukları meydana geldi.

Ancak gece yarısına kısa süre kala motorin fiyat artışının iptal edilmesiyle birlikte pompa fiyatlarında herhangi bir değişiklik yapılmadı.

Eşel mobil sistemi yeniden gündemde

Motorine yapılması planlanan zam kararının iptal edilmesinin arkasında ise yeniden gündeme gelen eşel mobil sistemi olduğu değerlendiriliyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla daha önce kullanılan bu mekanizmanın yeniden devreye alınması ihtimali üzerinde çalışmalar yürütülüyor.

Edinilen bilgilere göre, akaryakıt fiyat artışlarının enflasyon üzerindeki etkisini analiz etmek amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından bir etki analizi çalışması başlatıldı. Çalışmanın sonuçlarına göre eşel mobil sisteminin yeniden uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin kararın kısa süre içinde netleşmesi bekleniyor.

Bu sistem sayesinde akaryakıt fiyatlarındaki artışın bir kısmı veya tamamı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanabiliyor. Böylece uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurlarındaki yükseliş doğrudan pompa fiyatlarına yansımamış oluyor.

Türkiye’de akaryakıt piyasasına ilişkin düzenlemeler ve enerji politikaları hakkında detaylı bilgiler Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kamuoyuyla paylaşılıyor.

Eşel mobil sistemi nasıl çalışıyor?

Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında yaşanan dönemsel artışların tüketiciye doğrudan yansımamasını sağlayan bir vergi mekanizması olarak biliniyor. Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundaki yükseliş nedeniyle akaryakıt maliyetleri arttığında, bu artışın bir kısmı veya tamamı ÖTV indirimiyle dengeleniyor.

Örneğin motorin fiyatının uluslararası gelişmeler nedeniyle 20 kuruş artması durumunda, motorinden alınan ÖTV aynı miktarda düşürülerek pompa satış fiyatının sabit kalması sağlanabiliyor. Böylece sürücüler, küresel piyasalardaki dalgalanmaların etkisini doğrudan hissetmiyor.

Bunun tersine, petrol fiyatlarında düşüş yaşandığında ise daha önce yapılan vergi indirimi yeniden artırılarak devletin vazgeçtiği vergi gelirleri telafi edilebiliyor.

Türkiye’de eşel mobil sistemi ne zaman kaldırılmıştı?

Türkiye’de eşel mobil sistemi daha önce özellikle enflasyon baskısını azaltmak amacıyla uygulanmıştı. Ancak 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurlarında yaşanan hızlı yükseliş ve enerji maliyetlerindeki artış nedeniyle akaryakıt ürünlerinde bu uygulama kaldırılmıştı.

Son dönemde petrol fiyatlarında yaşanan yeni yükseliş dalgası ise bu sistemin yeniden devreye alınabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.

Akaryakıt fiyatları, enerji maliyetleri ve ekonomik gelişmelerle ilgili güncel haberleri akaryakıt fiyatları, motorin zammı ve ekonomi haberleri başlıkları altında takip edebilirsiniz.

Uzmanlara göre petrol fiyatlarının seyrine ve döviz kurundaki hareketliliğe bağlı olarak akaryakıt fiyatlarında dalgalanmalar devam edebilir. Bu nedenle enerji piyasasında alınacak kararlar hem tüketici fiyatları hem de enflasyon görünümü açısından yakından takip ediliyor.