Divriği Ulu Camii’nin Sessiz Gücü: 801 Yıllık Akustik Miras Ruh Sağlığını Nasıl Etkiliyor?
Divriği Ulu Camii’nin eşsiz akustiği, ses ve mimariyle psikolojik iyileşmeye nasıl katkı sağlıyor? Uzman görüşleriyle detaylar.
Sivas’ta bulunan 801 yıllık Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, yalnızca mimarisiyle değil, ses ve akustik yapısıyla da ruh sağlığı üzerinde etkiler oluşturuyor. Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, tarihi mekânlarda yankılanan seslerin insan psikolojisinde güven, huzur ve aidiyet duygusunu güçlendirdiğini belirtiyor. Yüzyıllar öncesinden günümüze uzanan bu akustik miras, modern psikolojiyle yeniden yorumlanıyor.
Alt Başlıklar
Tarihi Mekânlarda Sesin Psikoloji Üzerindeki Etkisi
Sivas Medicana Hastanesi’nde görev yapan Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, geçmişte insanların ruhsal ve bedensel sorunlar için ilaçlardan önce doğayla ve mekânla temas eden yöntemlere yöneldiğini vurguluyor. Özkaya’ya göre ses, insanın ruhsal durumunu, güven algısını ve duygusal dünyasını doğrudan etkileyen temel unsurlardan biri. Bu nedenle yüzyıllar boyunca bazı tarihi yapılar yalnızca ibadet ya da barınma amacıyla değil, aynı zamanda birer şifa merkezi olarak kullanıldı.
Bir ortamda hissedilen huzur ya da gerginliğin, çoğu zaman duyulan sesin içeriğinden çok, sesin mekân içinde nasıl yankılandığıyla ilişkili olduğu belirtiliyor. Yüksek tavanlar, taş duvarlar ve kubbeli yapılar, sesin yayılımını değiştirerek zaman algısının yavaşladığı hissini oluşturabiliyor. Bu durum, zihinsel durulmayı ve içe dönüşü destekleyen bir atmosfer meydana getiriyor.
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nın Akustik Mirası
Anadolu’da ses ve akustiğin tedavi amacıyla kullanıldığı çok sayıda yapı bulunuyor. Bunlar arasında en dikkat çekici örneklerden biri, Sivas’ın Divriği ilçesinde yer alan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan 801 yıllık Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası. Selçuklu döneminde hem ibadet hem de şifa merkezi olarak inşa edilen bu yapı, mimari özelliklerinin yanı sıra dengeli akustik yapısıyla öne çıkıyor.
Divriği Ulu Camii’nde sesin mekân içinde eşit ve yumuşak bir biçimde dağılması, ziyaretçilerde güven ve huzur hissini artırıyor. Taş duvarlar ve kubbeler sayesinde oluşan bu akustik ortam, bireyin kendini çevrelenmiş ve korunmuş hissetmesine katkı sağlıyor. Uzmanlara göre bu his, psikolojik sakinleşmeyi desteklerken kalp atışlarının dengelenmesine ve sinir sisteminin yavaşlamasına yardımcı olabiliyor. Yapı içinde duyulan ezan sesi, ayak sesleri ve hafif yankılar ise geçmişle temas hissi oluşturarak aidiyet duygusunu güçlendiriyor.
Uzman Görüşü: “Ses, Kültürü ve Güveni Yansıtır”
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uzman Psikolog Kerime Begüm Özkaya, geçmişte ruhsal sorunlar yaşayan bireylerin hastane ya da klinikler yerine tarihi mekânlarda şifa aradığını ifade ediyor. Özkaya, “Sesin, akustiğin ve ortamın tedavi amacıyla kullanıldığını biliyoruz. İnsanlar bu mekânların huzuru ve ambiyansıyla iyileşmeye çalışmıştır. Divriği Ulu Camii bu anlamda çok önemli bir örnektir” diyor.
Sesin yalnızca bir iletişim aracı olmadığını vurgulayan Özkaya, ses tonunun ve ritminin duyguyu kelimelerden önce ilettiğini belirtiyor. Yavaş ve ritmik seslerin rahatlatıcı etkisi olduğunu, ani ve sert seslerin ise savaş-kaç tepkisini tetikleyebildiğini ifade eden Özkaya, bu durumun sinir sistemiyle doğrudan ilişkili olduğunu söylüyor. Tarihi mekânlarda yankılı adımlar, yüksek tavanlarda dağılan sesler ve taş duvarlardan dönen yankılar, zaman algısını değiştirerek zihinsel durulmayı artırabiliyor. Bu nedenle camilerde, kiliselerde ve türbelerde insanların istemsizce daha kısık sesle konuştuğu gözlemleniyor.
“Akustik, Mekânın Görünmeyen Dilidir”
Özkaya’ya göre taş duvarlar ve kubbelerin oluşturduğu akustik, kişide çevrelenmişlik ve güven hissi yaratıyor. Özellikle Divriği Ulu Camii’nde sesin dengeli yayılması, korunma ve kapanmışlık duygusunu destekleyerek olumlu psikolojik etkiler oluşturabiliyor. Tarihi mekânlarda duyulan dualar, fısıltılar ve ayak sesleri kolektif belleği canlandırarak geçmişle bağ kurulmasına yardımcı oluyor. Bu süreç, sinir sistemini düzenleyerek iç sakinliği artırabiliyor.
Ancak uzmanlar, travma öyküsü bulunan bireylerde ani yankılar ve sert seslerin kaygıyı artırabileceğine de dikkat çekiyor. Bu nedenle ses ve akustik, mekân algısında sanılandan çok daha büyük bir rol oynuyor. Bir ortamda hissedilen huzur ya da gerginliğin nedeni bazen duyulan sesler değil, sesin mekân içinde nasıl yankılandığı olabiliyor. Özkaya’nın ifadesiyle, “Akustik, mekânın görünmeyen dilidir.”
Bu kapsamda Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, hem kültürel miras hem de psikolojik iyilik hali açısından önemli bir örnek olarak öne çıkıyor. Konuyla ilgili gelişmeler ve benzer içerikler için tarihi yapılar, Sivas kültür mirası ve sağlık haberleri başlıkları gundemsivas.com üzerinden takip edilebiliyor. Resmi bilgiler için ise Sivas Valiliği ve Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları incelenebiliyor.
